Орта Азия мен Қазақстанды монғолдардың жаулап алуы

0

Орта Азия мен Қазақстан моңғол шапқыпшылығы қарсаңында. XIII г. Басындағәы саяси және этиикалық жағгдайы. «Отырар апаты». Шыңғыс ханның хорезмшах Мұхаммедке қарсы жорығы. Хорезмшахтың жеңілуі. Шыңгыс ханның Хорезм мемлекетін және қыпшақ (қаңлы) иеліктерін жаулап аіуы. Шыцгыс хгнның моңгол импсриясын қүруы. Оңтүстік-Шығыс Казақстан және Дешті-Қыпшақ жері Шыңғысхан ұлдары ұлысының құрамында. Дешті-Қыпшақ — Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошының ұлысы. Жошы ұлысының ұлғаюы және Алтын Орданың құрылуы. Тсрриториясы меп этникалық құрамы. Саяси құрылысы. Экономикасы және мәдениеті. Алтын Орданың астанасы — Сарай Батый-хан және оиың мұрагерлері кезінде. Сарай ал-Жадид Өзбек хан (1312-1342), Жәнібек хан (1342-1357) кезінде. 1395-1396 жж. Алтын Ордадағы «саяси құлдырау мен аумағының ыдырау» кезеңі. Жошының баласы Тоқа-Темірдің ұрпағы — Тоқтамыс ханның билікке келуі. Ресейге үстемдік жүргізуді қайтадан қалпына келтіру. Ллтын Орда және Темір мемлексті. 1395-1396 жж. Алтын Орданы Темірдің талқандауы. Орыс ханның баласы Қойыршақ ханның Алтын Орда тағына отыруы. Едіге бидің билігінің нығаюы. Алтын Орданың ыдырауының басталуы.

 

Алтын Орда мен Моғолстанның ыдырауы

Алтын Орда жэне Моғолстан территориясындағы этникалық процестер. «Өзбек», «ноғайлы» және «моғол» суперэтностары. Шығыс Дешті Қыпшақтағы Тоқа-Темірдің ұрпағы Орыс ханның Ақ Орда хандығы — болашақтағы қазақ мемлекетгілігінің үлгісі ретінде. Моғолстан мемлекеті және Темір мен оның ұрпақтарының империясы. Темірдің Моғолстанга қарсы жорықтары. Алтын Орданың ыдырауы және этникалық негізде тәуелсіз мемлекеітердің: шайбанидтер әулетінен шыққан Әбілхайыр ханның «көшпелі өзбектер мемдлекетінің», Қырым, Қазан, Астрахань, Қазақ, Сібір, Озбек хандықтары мен Ноғай Ордасының құрылуы. Моғолстанның ыдырауы. Шығыс Түркістанда Моғолия мемлекетінің құрылуы. Татар, қырым-татарлары, қазақ, ноғай, қарақалпақ, өзбек, қырғыз халықтарының қалыптасуы. Моғолия құрамындагы ұйғырлар.

Ежелгі және орта ғасырлардағы Түркияның тарихы

Кіші Азияның көне және ежелгі тарихы. Хеттер мемлекеті. Б.з.д. XIII г. Кіші Азияда грек-ахейліктердің пайда болуы. Ежелгі мемлекеттер: Фриғия, Кария, Лидия. Киммерлердің, скифтердің шабуылдары. Кельттер. Батыс және Орталық Анадолыны Рнм империясының басып алуы. Византияда Шығыс Рим империясыныц құрылуы. Сасанидтік Иранды арабтардыц талқандауы. Оңтүстік-шыгыс Анадолыдағы арабтардың үстемдігі. УПІ-Х ғғ. Кіші Азияға түркі тайпаларының енуі. Анадолы Салжұқтардыц жаулап алу қарсаңында. Кіші Азияның көне және ежелгі тарихындағы этникалық процестер. Газневи сұлтанаты, оны салжұқтардың талқандауы. Ұлы Салжұқтар мемлекеті. Югырыл бек. Сұлтан Мәлік шах. Салжұқтардың Византиямен соғысы. Мауераннахрды, оғыз жерлерін жаулап алу, Хорезмді багындыру. Ұлы сұлтан Санжар. Қараханидтсрді бағындыру. Санжардың қарақытайлардан жеңілуі. Ұы Салжұқтар мемлекетінің әлсіреуі және оның ыдырауы. Кіші Азиядағы Саллсұқтар мемлекеті (1077-1299). Оның тарихындағы дамудың үш кезеңі. Кресшілермен соғыс. Салжұқ сұлтанаты мен Данышмендид эмиралы арасындағы күрес. Қылыш Арсланның жецісі. «Рим сұлтанаты». Кіші Азияға моңгол шапқыншылығы. ХПІ-ХУ гғ. Түркия. «Рим сүлтанаты» қуатының пырқау шегіне жеткен кезі. Сұлтан I Ала әд-дин Кей-Қүбаданың (1219-1236) билігі.   Закавказьені   монғолдардың   жаулап   шығуы.    1243   жылы   Кеседаг тубіндегі ұрыс. Салжұқтардың моңголдарға вассалдық тәуелділігін  мойындауы. Сұлтан Кейхұсырау өлгеннен кейін «Рум сұлтанатының» әлсіреуі. Сұлтанатты хұлагуидалардың бағындыруы. Салжұқтар династиясының түткілікті жоқ етілуі (1307). Бейликтердіц құрылуы.Осман Еейликтігі. Осман-бей (1258-1324). Бейликтіліктің Орхан-бей, I Мұрат, I Баязит кезінде күш-қуатының артуы. Темірмсн соғыс, I Баязиттің жеңілуі. Аққойлы (Ақ-Қоюнлу) түрік тайпаларының конфедрациясы. Мехмед Фатих -шадолыны біріктіруші. Мехмед III Фатих. Константинопльдің құлауы (29 мамыр 1453 ж.). Осман империясы.

Қырым, Қазан және Астрахань хандықтары

Қырым ханы Сахиб-Гирей. Олардың Осман империясының сюзеренитстін қабылдауы. Дәулет Қажы Гирейдің билеуі. Хандықтың территориясы. Қырым хандығы және Ресей. IV Иванның Қырым ханына иассалдық тэуелділігін мойындауы. Қырым хандығы және Ноғай Ордасы. Қырым хандығы және Қазан хандығы. XVIII ғ. Ресейдің Қырым хандығын езіне қаратуы.Алтын Орда ханы Ұлы Мұхаммед. Оның Қазан хандығының негіз салуы. II Василийдің жеңілісі.    Қазан хандығы мен Ресейдің арақатынасы.Қазан хандығы және Қырым хандығы. Қазан хандығы және Ноғай Ордасы.V   Иванның   Қазан   хандығын   бағындыруы   (2   қазан   1552   ж.).   Қазан татарларының этногенезі.

Үлкен Ордадағы (Алтын Орда) Кіші-Мұхаммедтің билігі, Махұмыт хан

1459 ж.). Ахмет ханның бүлігі. Махұмьптың Астрахань хандығының негізін ;алуы (1465 ж.). Мемлекетгің территориясы. Халқының этникалық құрамы. Астрахань хандығының ногайлармен, Қырым хандығымен, Ресеймен қарым-қатынастары. IV Иванның Астрахань хандығын жаулап алуы (1556 ж.).

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ