Оразаның пайдасын дәлелдеген ғалым Ёсинори Осуми Нобель сыйлығын алды

Жыл сайын ғалымдарға қоғам дамуына қосқан үлесі үшін Нобель сыйлығы беріледі. Биылғы сыйлық ашығудың пайдасын зерттеген ғалымға берілді. Ол өз еңбегін қалай дәлелдеп шықты?

Дереккөз: ИТАР-ТАСС
0
Осуми Нобель сыйлығы
Ёсинори Осуми (Yoshinori Ohsumi)

3 қазан күні медицина және физиология саласындағы ғалымдарға Нобель сыйлығы берілді. Биылғы жеңімпаз жапониялық Ёсинори Осуми. Ол «Аутофагия механизмін ашқаны үшін» марапатталды.

Ёсинори Осуми деген кім?

  • Нобель сыйлығының лауреаты 1945 жылдың 9 ақпан күні Жапонияның Фукуока қаласында өмірге келген.
  • Токио университетін бітіріп, 1974 жылы сол жерде диссертация қорғап, ғылым докторы атағын алған.
  • 1974–1977 жылдары Нью-Йорктегі Рокфеллер Университетінде зерттеуші-ғалым болған. Кейін жапон университеттерінде сабақ берді.
  • 2014 жылдан бастап — Токио технологиялық институтындағы жасушыларды зерттеу бөлімінің басшысы, профессор.

Аутофагия деген не?

  • Аутофагия (грек тілінде «өзін-өзі қоректендіру») —  тірі ағзадағы клеткаішілік құрылымдарды жаңартатын механизмдердің бірі, яғни клетка ішілік физиологиялық жаңару.
  • Аутофагия үдерісіне жасушадағы белгілі бір элементтер жауап береді: саңырауқұлақтар мен өсімдіктерде вакуоль, жануарларда лизосома. Ондағы аутофагасомалар ағзадағы ескірген, істен шыққан ақуыздар мен өзге де органикалық заттарды жойып, тазалап отырады.
  • Қажетсіз заттардан арылу ағзаға қосымша күш-қуат береді. Бұл үдеріс аштық кезінде қарқынды жүреді.

Осуми не үшін Нобель сыйлығын алды?

  • Жапон ғалымы аутофагия үдерісін 1980-1990 жылдары зерттеген еңбектері мен ғылыми мақалалары үшін алды.
  • Ол ағзаның аштық кезінде өзін-өзі тазартатынын тәжірибе арқылы дәлелдеді. Бұл үдерісті микроскоппен көру мүмкін болмағандықтан, Осуми ашытқы саңырауқұлағын жасанды жолмен өсіріп, оның жасушасындағы аутофагияға жауап беретін вакуольдің қызметін жойып, ағзаны ашықтырды.
  • Зерттеу барысында саңырауқұлақтың вакуолі зақымданған ақуыздар мен органикалық заттарды жоятын аутофагосомаларға толып кеткен.
  • Осы арқылы ғалым ағзаға аштық жариялап тұру арқылы оны тазартуға болатынын дәлелдеп шықты.

Осуми жаңалығы нені дәлелдейді?

  • Осумидің 1990-2000 жылдары зерттеген еңбегі аутофагияның маңызды физиологиялық үдеріс екенін түсіндірді.
  • Ағзаның өзін-өзі тазартуы оны түрлі вирустар мен қауіпті заттардан, ерте қартаюдан сақтайды. Себебі, ол кезде жарамсыз ақуыздар, жасушадағы зақымдалған элементтер ағзадан шығарылып, ретке келтіріледі.
  • Аутофагияның бұзылуы Паркинсон ауру мен қатерлі ісікке әкеледі.
  • Жапондық ғалымның жаңалығы гендік инженериямен бірлесе отырып, заманауи медицинаның күші жетпей отырған ауруларды емдеуге жол ашуы мүмкін.
Сайтта мәтіннен қате таптыңыз ба? Мәтінді белгілеп, Ctrl+Enter пернелерін басыңыз!

Өз пікіріңізді қосыңыз

avatar
wpDiscuz